Xin giới thiệu các tài liệu tiếng Việt về Luân hồi

Nhật Quang Đạo hỏi; Thích Giác Hoàng trả lời

Kính bạch Thầy,

Con tên là Nguyễn Văn Thành, pháp danh Nhật Quang Đạo. Con là một vị Huynh trưởng trong GĐPT Miền Thiện Minh Tại Hoa Kỳ. Hiện giờ con đang phụ trách thực hiện và cập nhật trang nhà GĐPT Hải Ngoại (www.gdpt.net). Con đang sưu tầm tài liệu tu học các bậc, các ngành trong GĐPT để đưa vào Thư Viện Lam (một phần của www.gdpt.net). Tới phần nói về Luân Hồi, con vào trang Đạo Phật Ngày Nay nhưng không tìm thấy bài nào nói đến đề tài này. Kính mong Thầy chỉ cho con: 1)  Tìm các bài viết (tiếng Việt) về đề tài đó ở đâu. 2) Kinh tạng nào của Phật nói đến đề tài đó.

Kính chúc Thầy pháp thể khinh an.

Con.

Phật tử Nhật Quang Đạo mến,

Thầy Nhật Từ đã chuyển nội dung bức thư của Phật tử đến chúng tôi chỉ sau 3 tiếng đồng hồ. Sau hơn 4 ngày chúng tôi mới có cơ hội kiểm tra mail, thành thật cáo lỗi với Phật tử vì đã hồi mail quá trễ.

Trước nhất, chúng tôi chân thành tán thán tấm lòng nhiệt tâm quý báu của Phật tử đối với thế hệ thanh thiếu niên ở hải ngoại mà thành lập trang nhà Gia Đình Phật Tử Hải Ngoại. Tinh Thần đó thật sự nên được phát huy và rất cần được tán than.

Phật tử muốn tìm các bài viết có chủ đề Luân Hồi đã được đăng tải ở đâu, chúng tôi xin giới thiệu các bài viết sau có cùng tựa đề hay cùng nội dung được trình bày dưới các khía cạnh khác nhau. Có bài trình bày dưới góc độ hiện tượng, như hiện tượng tái sanh, có bài được trình bày dưới góc độ động cơ dẫn đến tái sanh, nói cách khác là các nguyên nhân dẫn đến luân hồi, hay còn gọi là nghiệp.

1. Các bài nghiên cứu và sách đã được đăng tải trên các mạng

Trong trang nhà Đạo Phật Ngày Nay, Phật tử có thể truy cập các bài nghiên cứu trong mục Đức Phật và Phật Pháp à Phật Pháp Căn bản:

Luân Hồi của Hoà Thượng Thiện Hoa,

Luân Hồi trong tác phẩm Phật Học Khái Luận của Thượng Toạ Thích Chơn Thiện.

Những Hình Thức Sanh và Tử, Hiện Tượng Tử Sanh, Nghiệp Báo và Tái Sanh đối với người Tây Phương trong tác phẩm Đức Phật và Phật Pháp (Nguyên tác: The Buddha and Hís Teachings của Mahaa Thera Narada) do Phạm Kim Khánh dịch sang Việt ngữ, trong phần II- Phật Pháp.

Luân Hồi của Thầy Thích Tâm Thiện.

Thuyết Tái Sanh của giáo sư Minh Chi

Ngoài trang Đạo Phật Ngày Nay ra, Phật tử có thể tham khảo các tác phẩm hay các bài viết rải rác trong các mạng sau:

Nghiệp Dẫn Đi Luân Hồi của Hoà Thượng Thanh Từ, được đăng trong phần Pháp Luận của trang Buddhasasana.

Then Chốt của Luân Hồi Giải Thoát trong Nhặt Lá Bồ Đề I của Hoà Thượng Thanh Từ trong Buddhasasana

Tái Sinh trong tác phẩm Vua Milinda Vấn Đạo, chương hai: do Tỳ Kheo Pesala soạn, Liễu Pháp dịch, được đăng trong trang Buddhasasana

Nguyên Nhân Luân Hồi và Phương Pháp Giải Thoát, Tương Quan giữa Thân Trước và Thân Sau, Đầu Mối của Sanh Tử trong tác phẩm Kinh Na Tiên Tỳ Kheo do Cao Hữu Đính dịch việt, được đăng trong Buddhaasana.

Chết và Tái Sinh do Thầy Thích Nguyên Tạng soạn dịch được đăng trong trang Tu Viện Quảng Đức.

Luân Hồi (Lý Luân Hồi) của Nguyễn Phúc Trung trong trang Tu Viện Quảng Đức.

Sự Chết, Sự Tái Sinh trong Sự Sống và Sự Chết của Hoà Thượng Thích Thiện Châu đăng trong trang Người Cư Sĩ.

Một Bằng Chứng về Thuyết Tái Sinh do Thầy Nguyên Tạng dịch được đăng trong trang Nguyên Tạng.

Còn một phần khá quan trọng, có lẽ không phải phần Phật tử muốn hỏi, tuy nhiên nhân tiện giới thiệu đến Phật tử là con đường dẫn đến chấm dứt luân hồi. Đây là phần cốt tuỷ của giáo pháp, do đó gần như bài Kinh nào cũng có liên hệ gần hay xa đến vấn đề này. Xin giới bài bài khảo cứu uyên bác có tính học đường của Thầy Thích nhật Từ: Niết Bàn và Sự Chấm Dứt Luân Hồi được đăng trong Đức Phật và Phật Pháp thuộc trang Đạo Phật Ngày Nay.

Vì để Phật tử khỏi phải trông đợi lâu, nên chúng tôi điểm lược sơ các bài viết có chủ đề Luân Hồi đăng trong các mạng trên. Phật tử có thể vào các trang nhà trên và các trang khác để tham khảo và truy cập thêm

2. Các phần có liên quan đến Luân Hồi trong các tác phẩm.

Sách viết về đề tài này, hiện nay vì chúng tôi không phải ở quê nhà, nên không thể tham khảo rộng rãi, nhớ không được chính xác, nên không thể cung cấp thông tin cho Phật tử nhiều. Tuy nhiên, chúng tôi xin giới thiệu đến Phật tử hai tác phẩm vô cùng quý báu trình bày khá sâu sắc về vấn đề Phật tử cần.

i. Nguyên Thuỷ Phật Giáo Tư Tưởng của Kimura Taiken, Âu Dương Hãn Tồn dịch sang Hán văn, Hoà Thượng Quảng Độ dịch sang Việt ngữ (Khuông Việt, 1971). Tác phẩm vô giá này đề cập rất nhiều vấn đề như Tâm lý học Phật giáo, triết học Phật giáo, Đạo đức học Phật giáo, v.v… Đặc biệt chương IV luận giải về 6 điểm trọng yếu của Nghiệp và Luân Hồi (tr. 170 – 220) và mối tương quan của chúng.

ii. Tiểu Thừa Phật Giáo Tư Tưởng Luận của Kimura Taiken do Âu Dương Hãn Tồn dịch sang Hán văn, Hoà Thượng Quảng Độ dịch sang Việt ngữ (Khuông Việt, 1971). Chương VI: Tướng Trạng Luân Hồi (tr. 399 - 411) trong tác phẩm này cũng khai triển khá chi tiết về các trạng thái sau khi chết của tâm thức, hay nói cách khác là tiến trình di chuyển của thức từ đời này sang đời khác. Và một điểm kỳ thú nữa là trình bày về các học thuyết về có thân trung ấm hay không có thân trung ấm sau khi chết theo quan điểm của các trường phái khác nhau.

3. Chủ đề Luân Hồi được trình bày trong Kinh và Luận

Cả hai hệ Kinh điển Nam Truyền và Bắc Truyền đều thuyết minh rất nhiều, nhưng phần lớn thuyết minh về động cơ nào dẫn đến tái sinh, đây là phần cốt tuỷ của phần Luân Hồi. Vì khái niệm Luân Hồi (Saṁsara), chỉ diễn đạt được hiện tượng sinh tử của các loài hữu tình, chứ tự thân nó chưa nói lên được vì sao có luân hồi. Do đó, Đức Phật thường dạy, chúng sanh bị nghiệp lực chi phối nên mới bị trôi dạt trong biển sống chết, bị quay trong vòng sanh tử vô tận. Nếu muốn chấm dứt luân hồi, phải cắt đứt vòng lẩn quẩn của vô minh đến lão tử. Kinh Đại Duyên, số 15 (Trường Bộ I), Đức Phật dạy: "Này Ānanda, chính vì không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén, rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử." Do đó, nếu xét về tiêu đề Saṁsara (Luân Hồi) có lẽ trong Kinh Tạng hay Luận Tạng không thấy có bài Kinh nào có tiêu đề độc lập như vậy, nhưng thật ra, toàn bộ giáo pháp của Đức Phật tuyên thuyết đều có liên hệ trực tiếp hoặc gián tiếp để mô tả các trạng thái luân hồi chúng sanh, hoặc thuyết minh về động cơ nào tái sanh, hoặc các trạng thái tịch tĩnh sau khi thoát khỏi luân hồi, hoặc con đường dẫn đến thoát khỏi luân hồi.

Điển hình như Kinh Xà-Ni-Sa (Janavasabha Suttanta) số 18 thuộc Trường Bộ Kinh II, có thể nói là bài Kinh được Đức Phật trình bày về số lượng các vị thác sanh nơi này nơi kia nhiều nhất trong Kinh Tạng Nikāya. Tuy nhiên, điều đó Đức Phật cũng khuyến cáo tôn giả Ānanda là không quan trọng lắm, vì vô số chúng sanh thác nơi này, tái sanh nơi kia, tuỳ theo nghiệp lực mà sanh về các cảnh giới. Do đó, Đức Phật tuỳ thời mà thuyết về các cảnh giới tái sanh của chư vị Tỳ kheo hay cư sĩ, nhưng điều đó không phải là cốt tuỷ của giáo pháp.

Kinh Đại Điển Tôn (Mahaagovinda Suttanta), số 19, thuộc Trường Bộ II, cũng gián tiếp cho ta thấy hiện tượng tái sanh của 2 vị Tỷ-kheo và một vị cư sĩ. Do đó, Kinh Tạng Nikāya hoặc Āgama (A-hàm) đều xác chứng việc tái sanh của loài người và chư thiên. Điều này là một chân lý đến nỗi nó xem như là một hiện tượng không cần đặt vấn đề nữa trong Kinh tạng.

Truyện Tiền Thân của Đức Phật (Bổn Sanh Truyện – Jaataka) thuộc Tiểu Bộ Kinh do giáo sư Trần Phương Lan và Trần Tuấn Mẫn dịch, đề cập rất nhiều về công hạnh của tiền thân Đức Phật trong quá khứ và những vị liên hệ như tôn giả Ānanda, Sāriputta, Tỳ-kheo-ni Yasodhara v.v… Điều đó khẳng định rằng chính bản thân Đức Thế Tôn trong quá khứ, khi chưa chứng được quả vị vô thượng giác cũng tái sinh nhiều lần, cũng bị luân hồi nhiều lần, nhờ tu tập các công hạnh thù thắng từ vô lượng kiếp trong quá khứ, mới được thân tướng trang nghiêm, phước đức vô lượng như vậy.

Đến thời kỳ các bộ phái phát triển, hiện tượng tái sanh là một vấn đề lớn, được các luận sư khai triển dưới nhiều giác độ khác nhau. Chúng tôi xin giới thiệu một vài tác phẩm khá quen thuộc đã được các vị Hoà Thượng lỗi lạc dịch sang Việt ngữ.

i. Thắng Pháp Tập Yếu Luận do Hoà Thượng Minh Châu dịch và chú giải từ nguyên tác Pāḷi: Abhidhammatthasaṅgaha (Tu Thư Viện Đại Học Vạn Hạnh xuất bản và phát hành, 1973) trình bày khá rõ về tiến trình đi tái sinh như thế nào, đặc biệt từ phần "Nghiệp, Nghiệp Tướng và Thú Hướng", phần "Lộ Trình Tâm của Người Sắp Chết" (Tập I, tr. 134 –143).

ii. Luận phẩm Duy Thức Tam Thập Tụng của Ngài Vasubandhu (Thế Thân) do Ngài Huyền Trang dịch sang Hoa Văn, Hoà Thượng Thiện Hoa dịch sang Việt ngữ (Phật Học Phổ Thông, quyển X, XI?) cũng đề cập đến các kinh nghiệm về các trạng thái thần thức của người sắp chết hay vừa trút hơi thở cuối cùng, như bài kệ:

"Đảnh thánh, nhãn sanh thiên

Nhân tâm, ngạ quỷ phúc

Bàng sanh tất cái ly

Địa ngục khước tâm xuất."

Nhĩa là: Khi hơi ấm của người vừa mãn phần tụ nơi đỉnh đầu, biết rằng vị ấy là các bậc Thánh. Khi tụ ở nơi mắt, vị ấy thác sanh lên các cảnh giới chư Thiên. Khi tụ ở tim thì biết rằng vị ấy tái sanh làm người. Khi tụ ở bụng, biết là vị ấy thác sanh vào cõi ngạ quỷ. Khi tụ ở đầu gối, biết là vị ấy bị đoạ làm loài súc sanh. Khi từ nơi lòng bàn chân mà thoát, vị ấy đoạ vào địa ngục).

iii. Cũng như một số luận phẩm khác đều có đề cập ít nhiều đến các trạng thái sau khi chết và những yếu tố quyết định đi tái sanh. Nếu Phật tử cần tham khảo thì khảo cứu trong bộ: Nhiếp Đại Thừa Luận do Hoà Thượng Trí Quang dịch sang Việt ngữ, hoặc bộ A-tỳ-đạt-ma Câu Xá Luận (S. Abhidharmakosa Suutra, Câu-xá luận) của Ngài Vasubandhu, được Ngài Huyền Trang dịch sang Hán Văn, Hoà Thượng Thiện Siêu dịch sang Việt ngữ. Các bộ luận nổi tiếng này đều có đề cập ít nhiều đến các trạng thái trước khi chết và sau khi chết và lý giải tại sao có luân hồi.

Vì điều kiện tra khảo tại đây thiếu sách tiếng Việt, nên chỉ phác hoạ vài nét những gì chúng tôi nhớ. Vả lại, sách hoặc các bài khảo luận xuất bản hoặc đăng tải trên các tạp chí cách mấy thập niên, nếu không được tái bản, và các sách mới biên dịch tại hải ngoại, chúng tôi chưa được biết. Cho nên, phần trình bày của chúng tôi chỉ có tính chất giới thiệu sơ bộ, mong Phật tử tra khảo và kính nhờ các bậc Thầy cao minh, các thiện tri thức gần xa chỉ giáo thêm.

Thân chúc Phật tử giữ vững đạo tâm đối với chánh pháp và tạo nhiều công đức trong đời sống hằng ngày và trong Phật sự của một huynh trưởng gia đình Phật tử.